Xử lý chất thải y tế từ phòng khám: Quy trình và quy định cần biết

Chất thải y tế phát sinh từ hoạt động khám và điều trị tại các phòng khám, trong đó có phòng khám nha khoa, phòng khám chuyên khoa, cơ sở xét nghiệm và các cơ sở khám chữa bệnh quy mô nhỏ. Một phần chất thải có thể chứa máu, dịch cơ thể, vi sinh vật hoặc vật sắc nhọn nên cần được phân loại, thu gom, lưu giữ và chuyển giao xử lý đúng quy định.

Đối với các phòng khám có khối lượng chất thải không lớn, việc lựa chọn đơn vị có chức năng thu gom, vận chuyển và xử lý phù hợp giúp cơ sở y tế kiểm soát rủi ro trong quá trình lưu giữ chất thải, đồng thời thực hiện đúng trách nhiệm quản lý chất thải phát sinh tại cơ sở.

1. Chất thải y tế là gì?

Chất thải y tế là chất thải phát sinh từ hoạt động của các cơ sở y tế. Theo quy định hiện hành, nhóm chất thải này có thể bao gồm chất thải y tế nguy hại, chất thải rắn thông thường, khí thải, chất thải lỏng không nguy hại và nước thải y tế.

Trong phạm vi một phòng khám nhỏ, lượng chất thải phát sinh thường không lớn nhưng có thể xuất hiện các loại chất thải cần được quản lý riêng như kim tiêm, vật sắc nhọn đã sử dụng, bông gạc dính máu, găng tay hoặc các vật liệu có nguy cơ lây nhiễm.

2. Phòng khám nhỏ thường phát sinh những loại chất thải y tế nào?

Tùy theo chuyên môn và hoạt động khám chữa bệnh, mỗi phòng khám có thể phát sinh những nhóm chất thải khác nhau. Một số loại thường gặp gồm:

• Chất thải lây nhiễm sắc nhọn: kim tiêm, đầu sắc nhọn của dây truyền, lưỡi dao và các vật sắc nhọn khác có nguy cơ gây tổn thương hoặc mang yếu tố lây nhiễm.
• Chất thải lây nhiễm không sắc nhọn: bông, băng, gạc, găng tay và các vật liệu không sắc nhọn bị thấm, dính máu hoặc chứa yếu tố gây bệnh.
• Chất thải nguy hại không lây nhiễm: một số loại hóa chất, dược phẩm hoặc chất thải có thành phần nguy hại phát sinh tùy theo hoạt động chuyên môn.
• Chất thải y tế thông thường: các loại chất thải không thuộc nhóm nguy hại và được phân loại theo quy định.

Không phải toàn bộ rác phát sinh trong phòng khám đều là chất thải y tế nguy hại. Việc xác định đúng loại chất thải và phân loại ngay tại nơi phát sinh là bước quan trọng trước khi thu gom và chuyển giao xử lý.

3. Phòng khám nha khoa phát sinh chất thải y tế nào?

Phòng khám nha khoa là một ví dụ điển hình của cơ sở khám chữa bệnh quy mô nhỏ nhưng vẫn phát sinh chất thải cần được quản lý riêng. Trong quá trình khám và điều trị, cơ sở có thể phát sinh kim tiêm, vật sắc nhọn, bông gạc, găng tay, vật liệu có dính máu hoặc dịch cơ thể và một số loại chất thải khác tùy theo hoạt động chuyên môn.

Đặc biệt, các vật sắc nhọn đã qua sử dụng cần được thu gom vào dụng cụ phù hợp để hạn chế nguy cơ đâm xuyên, gây thương tích hoặc phát tán nguồn lây nhiễm. Những chất thải có yếu tố lây nhiễm cũng không nên trộn lẫn với rác sinh hoạt thông thường.

Do đó, dù phòng khám chỉ phát sinh vài kilogram chất thải y tế trong một khoảng thời gian nhất định, cơ sở vẫn cần xây dựng phương án phân loại, lưu giữ và chuyển giao phù hợp với quy định.

4. Quy định về quản lý chất thải y tế tại phòng khám

Thông tư 20/2021/TT-BYT của Bộ Y tế quy định việc phân loại, thu gom, lưu giữ và quản lý chất thải y tế trong phạm vi khuôn viên cơ sở y tế. Quy định này áp dụng đối với các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh và các cơ sở khác có phát sinh chất thải y tế.

Đối với chất thải y tế nguy hại, nguyên tắc quan trọng là phải được phân loại riêng tại nơi phát sinh, sử dụng dụng cụ chứa phù hợp và không để phát tán ra môi trường trong quá trình thu gom, lưu giữ và vận chuyển.

Khi cơ sở y tế không tự xử lý, chất thải y tế nguy hại cần được chuyển giao cho đơn vị có chức năng phù hợp theo quy định. Đối với phòng khám tư nhân, pháp luật cũng quy định phương án chuyển giao chất thải cho cơ sở thực hiện dịch vụ xử lý chất thải nguy hại; trường hợp không ký được hợp đồng theo phương án này có thể thực hiện theo mô hình xử lý được cơ quan có thẩm quyền quy định.

5. Quy trình xử lý chất thải y tế từ phòng khám nha khoa

Đối với phòng khám quy mô nhỏ, quy trình quản lý chất thải y tế có thể được triển khai theo các bước cơ bản sau:

1. Phân loại chất thải ngay tại nơi phát sinh

Chất thải cần được phân loại ngay sau khi phát sinh theo đúng nhóm quy định. Việc phân loại tại nguồn giúp hạn chế tình trạng chất thải nguy hại bị trộn lẫn với chất thải thông thường và giảm rủi ro trong các công đoạn tiếp theo.

2. Thu gom vào dụng cụ phù hợp

Chất thải lây nhiễm sắc nhọn cần được thu gom vào dụng cụ chứa phù hợp với đặc tính của chất thải. Các loại chất thải lây nhiễm không sắc nhọn cũng cần được chứa riêng theo quy định trước khi đưa về khu vực lưu giữ.

3. Lưu giữ chất thải tại phòng khám

Phòng khám cần bố trí khu vực hoặc dụng cụ lưu giữ phù hợp để tránh rò rỉ, phát tán và tiếp xúc không cần thiết với nhân viên, người bệnh hoặc người không có nhiệm vụ.

4. Chuyển giao cho đơn vị xử lý

Khi đến thời điểm thu gom theo thỏa thuận, chất thải được bàn giao cho đơn vị có chức năng phù hợp. Quá trình bàn giao cần được thực hiện theo hồ sơ, chứng từ hoặc sổ giao nhận áp dụng cho từng trường hợp theo quy định hiện hành.

6. Xử lý chất thải y tế tại cơ sở có chức năng

Chất thải sau khi được tiếp nhận sẽ được đưa về cơ sở xử lý và áp dụng phương pháp phù hợp với tính chất của từng loại chất thải. Mục tiêu là kiểm soát nguy cơ lây nhiễm, hạn chế tác động đến môi trường và bảo đảm chất thải được xử lý theo quy định.

6. Vì sao phòng khám nhỏ nên thuê đơn vị xử lý chất thải y tế?

Đối với những phòng khám chỉ phát sinh lượng chất thải y tế tương đối nhỏ, việc tự đầu tư hệ thống xử lý riêng có thể không phù hợp về quy mô và chi phí. Phương án chuyển giao cho đơn vị có chức năng xử lý giúp phòng khám tập trung vào hoạt động chuyên môn, đồng thời kiểm soát tốt hơn quá trình quản lý chất thải.

• Không phải tự đầu tư hệ thống xử lý chất thải riêng khi không phù hợp với quy mô phát sinh.
• Hạn chế việc lưu giữ chất thải y tế trong thời gian dài tại phòng khám.
• Giảm nguy cơ tiếp xúc với chất thải lây nhiễm và vật sắc nhọn.
• Hỗ trợ phòng khám thực hiện đúng quy trình phân loại, thu gom và chuyển giao.
• Có hồ sơ, chứng từ hoặc sổ giao nhận phù hợp với quá trình bàn giao theo quy định.

7. Những lưu ý khi thuê dịch vụ xử lý chất thải y tế

Trước khi ký hợp đồng, phòng khám nên xác định rõ loại chất thải phát sinh, khối lượng dự kiến và tần suất cần thu gom. Đây là cơ sở để đơn vị xử lý tư vấn phương án phù hợp với thực tế thay vì áp dụng một mô hình giống nhau cho tất cả các cơ sở y tế.

Phòng khám cũng nên kiểm tra phạm vi chức năng, giấy phép môi trường và các điều kiện liên quan của đơn vị tiếp nhận để bảo đảm loại chất thải phát sinh được tiếp nhận và xử lý đúng quy định.

Ngoài ra, cần thống nhất rõ trách nhiệm của hai bên về dụng cụ chứa, thời gian thu gom, phương tiện vận chuyển, hồ sơ bàn giao và phương án xử lý đối với từng nhóm chất thải.

8. Dịch vụ xử lý chất thải y tế cho phòng khám tại Sonadezi SDV

Công ty CP Dịch vụ Sonadezi (Sonadezi SDV) cung cấp dịch vụ xử lý chất thải, trong đó có chất thải y tế phát sinh từ cơ sở y tế và phòng khám. Theo thông tin công bố của doanh nghiệp, SDV có năng lực xử lý chất thải y tế theo phạm vi được cấp phép tại hệ thống xử lý chất thải của công ty.

Đối với nhóm khách hàng là phòng khám quy mô nhỏ, chẳng hạn phòng khám nha khoa và các cơ sở khám chữa bệnh có lượng chất thải y tế phát sinh không lớn, SDV có thể tư vấn phương án thu gom, vận chuyển và xử lý phù hợp với loại chất thải thực tế của từng cơ sở.

Quy trình cần được thống nhất dựa trên loại chất thải, khối lượng phát sinh, tần suất thu gom và phạm vi tiếp nhận được phép của đơn vị xử lý. Phòng khám nên cung cấp thông tin cụ thể về nguồn chất thải để SDV kiểm tra và tư vấn phương án phù hợp.

9. Phòng khám cần chuẩn bị gì trước khi đăng ký xử lý chất thải y tế?

Để việc tư vấn và thu gom được thuận lợi, phòng khám nên chuẩn bị một số thông tin cơ bản:

• Thông tin và địa điểm của cơ sở phát sinh chất thải.
• Loại hình hoạt động của phòng khám.
• Các loại chất thải y tế phát sinh thường xuyên.
• Khối lượng chất thải dự kiến trong một ngày, tuần hoặc tháng.
• Tần suất mong muốn thu gom.
• Tình trạng phân loại và lưu giữ chất thải hiện tại.

Dựa trên những thông tin này, đơn vị xử lý có thể xác định loại chất thải cần tiếp nhận, phương án thu gom và các yêu cầu liên quan trước khi thực hiện hợp đồng.

10. Câu hỏi thường gặp về xử lý chất thải y tế

Phòng khám nha khoa có phải xử lý chất thải y tế riêng không?

Có. Phòng khám nha khoa là cơ sở khám chữa bệnh và có thể phát sinh chất thải y tế, trong đó có các loại chất thải lây nhiễm hoặc vật sắc nhọn. Những chất thải này cần được phân loại, thu gom, lưu giữ và chuyển giao theo quy định áp dụng cho chất thải y tế.

Kim tiêm và vật sắc nhọn đã sử dụng xử lý như thế nào?

Kim tiêm và các vật sắc nhọn có nguy cơ lây nhiễm phải được phân loại và thu gom vào dụng cụ chứa phù hợp, hạn chế nguy cơ đâm xuyên hoặc gây thương tích. Sau đó, chất thải được lưu giữ và chuyển giao cho đơn vị có chức năng xử lý theo quy định.

Rác sinh hoạt trong phòng khám có phải là chất thải y tế nguy hại không?

Không phải tất cả rác phát sinh tại phòng khám đều là chất thải y tế nguy hại. Chất thải cần được phân định và phân loại theo tính chất thực tế. Các loại chất thải không nguy hại được quản lý theo quy định tương ứng thay vì mặc định xem toàn bộ rác của phòng khám là chất thải nguy hại.

Phòng khám nhỏ có cần tự đầu tư hệ thống xử lý chất thải không?

Không nhất thiết. Cơ sở y tế có thể lựa chọn phương án chuyển giao chất thải cho đơn vị có chức năng xử lý phù hợp với quy định. Đối với phòng khám có lượng chất thải phát sinh nhỏ, việc sử dụng dịch vụ xử lý bên ngoài thường cần được xem xét dựa trên loại chất thải, khối lượng và điều kiện thực tế của cơ sở.

Sonadezi SDV có nhận xử lý chất thải y tế từ phòng khám không?

Sonadezi SDV hiện công bố dịch vụ xử lý chất thải y tế phát sinh từ cơ sở y tế và phòng khám. Tuy nhiên, khả năng tiếp nhận cụ thể cần được xác định theo loại chất thải, khối lượng và phạm vi được phép xử lý tại thời điểm ký hợp đồng. Phòng khám nên cung cấp thông tin về chất thải thực tế để SDV tư vấn chính xác.

11. Kết luận

Xử lý chất thải y tế tại phòng khám không chỉ liên quan đến khâu tiêu hủy cuối cùng mà bắt đầu từ việc phân định và phân loại đúng chất thải ngay tại nơi phát sinh. Đối với các phòng khám quy mô nhỏ như phòng khám nha khoa, việc tổ chức thu gom và chuyển giao cho đơn vị có chức năng phù hợp giúp kiểm soát chất thải lây nhiễm, vật sắc nhọn và các loại chất thải cần quản lý riêng.

Sonadezi SDV cung cấp dịch vụ xử lý chất thải y tế cho cơ sở y tế, phòng khám trong phạm vi được phép tiếp nhận. Các phòng khám có nhu cầu có thể liên hệ SDV để cung cấp thông tin về loại và khối lượng chất thải, từ đó được tư vấn phương án thu gom, vận chuyển và xử lý phù hợp.